چشم های شما در طول روز به طور مداوم احساس خشکی، سوزش و ناراحتی میکنند، انگار چیزی در داخل چشم شماست که نمی توانید آن را بیرون بیاورید؟ شاید در ابتدا این احساس را نادیده بگیرید، اما وقتی برای مدتی طولانی با این مشکل درگیر باشید، متوجه می شوید که خشکی چشم تا چه اندازه اهمیت دارد.
تاری دید، حساسیت به نور و حتی سردردهای ناشی از تمرکز زیاد فقط بخشی از مشکلات این عارضه هستند. به این موضوع تاکید شدید می شود که بدون درمان مناسب، خشکی چشم قطعا به مشکلات مزمن تبدیل گشته و علاوه بر سلامت چشم ها، عملکرد روزمره شما را نیز مختل می کند.
فهرست مطالب
خشکی چشم از چیست؟
خشکی چشم یا سندروم خشکی چشم زمانی اتفاق میافتد که تولید اشک در چشم ها کاهش پیدا کند. این مشکل شاید در یک یا هر دو چشم رخ دهد و در صورت عدم درمان، منجر به عفونت ها و مشکلات جدیتری برای سلامت چشم ها خواهد شد. در این وضعیت، غدههای تولید اشک توانایی تولید مایعات کافی را ندارند یا اشک بهطور غیر طبیعی سریع خشک میشود.
شاید عجیب به نظر برسد اما خشکی چشم ممکن است در هر سنی بهوجود بیاید، اما در افراد مسن تر و بهویژه در خانمها بیشتر دیده می شود. این مشکل به خاطر سوء تغذیه و کمبود ویتامین A با درصد بالاتری قابل مشاهده است. خشکی چشم علاوه بر سوزش و خارش، احتمال مشکلات حاد مانند کراتیت (عفونت سطح قرنیه) را به همراه دارد.
خشکی چشم چگونه است؟
ممکن است همه ما حداقل یک بار این مشکل را تجربه کرده باشیم که چشم ها دچار خشکی، سوزش و گاهی خارش شوند. حتی در برخی موارد، فرد تاری دید یا احساس خستگی در چشمها را تجربه می کند.
همچنین، گاهی اوقات حس میشود که چیزی داخل چشم است، در حالی که هیچ جسم خارجی وجود ندارد. برای تشخیص دقیق این مشکل، مراجعه به چشم پزشک ضروری است.
علائم خشکی چشم چیست؟
علائم خشکی چشم بسیار آزار دهنده و در هر فرد متفاوت هستند. از جمله:
- احساس سوزش یا خشکی در چشم ها
- حس وجود شن یا زخم در چشم
- ترشح مواد چسبناک داخل یا اطراف چشم
- حساسیت به دود، باد یا محیط های خشک
- قرمزی چشم ها
- دشواری در باز نگه داشتن چشم ها
- خستگی چشم ها حتی پس از مطالعه کوتاه مدت
- تاری دید، به ویژه در انتهای روز
- حساسیت به نور
- ناراحتی هنگام استفاده از لنزهای چشمی
- دوبینی یا دید دوگانه
- درد در ناحیه چشم
- چسبیدن پلک ها به هم هنگام بیدار شدن
خشکی چشم و سردرد
خشکی چشم و سردرد ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند و یکی از مهم ترین عوامل در سردردهای ناشی از اختلالات چشمی محسوب می شوند. در اغلب موارد، اختلالات چشمی مختلف مانند عیوب انکساری درمان نشده (هایپروپی، مایوپی و آستیگماتیسم) علت ایجاد سردردهای مزمن و ناراحتی های چشمی در نظر گرفته می شوند.
لازم به ذکر است در افرادی که هایپروپی اصلاح نشده دارند، بهویژه بیشتر از افرادی که مشکل مایوپی دارند، احتمال بروز سردرد وجود دارد. این افراد عمدتا، دچار سردردهای لوب پیشانی می شوند که ناشی از تلاش چشم برای تطابق نور و تنظیم تمرکز است.
جالب است که هرچه اصلاح عیوب انکساری در فردی که مشکل بینایی دارد کمتر باشد، احتمال بروز سردرد به طور قابل توجهی کمتر می شود. به طور مثال، فردی که 5 دیوپتر مایوپی یا هایپروپی دارد، به خاطر نداشتن تطابق صحیح، کمتر سردرد می گیرد.
دقت داشته باشید که تجویز نادرست عینک برای کودکانی که هایپروپی دارند و عدم اصلاح کامل این عیب، موجب مشکلالت بسیار جدی تر خواهد شد. تا جایی که دچار چشم درد و حتی استنوپیا می شوند.
نکته: در بیمارانی که به دلیل سردردهای صبحگاهی به پزشک مراجعه میکنند، یکی از احتمالات قابل بررسی اگزوتروپی غیر جبرانی است. در این حالت، تلاش چشم برای همراستایی باعث تحریک تطابق و بروز سردرد می شود.
به طور کلی، باید به این موضوع واقف باشیم که سردردهای ناشی از خشکی چشم و اختلالات چشمی نیاز به بررسی دقیق و درمان تخصصی دارند تا از عوارض بیشتر جلوگیری شود.
خشکی چشم چه عوارضی دارد؟
- اشک ها نقش محافظتی در برابر عفونت ها دارند. وقتی میزان اشک کافی نباشد، سطح چشم بدون محافظت می ماند و این مسئله احتمال خطر ابتلا به عفونت های چشمی را بالا می برد.
- در صورت عدم درمان خشکی شدید چشم، این احتمال می رود که التهاب چشم، سایش قرنیه و حتی زخم های قرنیه ایجاد شود. این مشکلات با اختلالات جدی بینایی همراه هستند.
- خشکی چشم انجام فعالیت های روزمره مانند خواندن، کار با کامپیوتر یا حتی تماشای تلویزیون را دشوار می کند و کیفیت زندگی فرد را کاهش می دهد.
- یکی از عارضه های متداول خشکی چشم، قرمزی چشم و حساسیت به نور است. افراد مبتلا در مواجهه با نور شدید، احساس ناراحتی دارند.
- خشکی چشم موجب احساس درد شدید و ناراحتی در ناحیه چشم ها بلاخص در هنگام تلاش برای تمرکز یا باز نگه داشتن چشم ها برای مدت طولانی می گردد.
- اشاره به این موضوع حائز اهمیت است که خشکی چشم در موارد جدی تر به حالت مگس پران منتهی می شود. این خطوط تیره یا سایه هایی که در میدان دید ظاهر می گردند به خاطر چسبندگی و ضخیم شدن زجاجیه چشم ایجاد می شوند.
آیا خشکی چشم باعث نابینایی می شود؟
علارغم اینکه خشکی چشم به طور مستقیم منجر به نابینایی نمی شود اما در صورت عدم درمان با مشکلات جدی تر و غیر قابل جبران همراه خواهد شد. همانطور که پیشتر نیز توضیح داده شد، علاوه بر آسیب فیزیکی به چشم، خشکی چشم ممکن است عوارض جانبی دیگری همچون التهاب مزمن، حساسیت به نور، تاری دید و حتی مشکلات در تطابق دید ایجاد کند که همه اینها عملکرد طبیعی بینایی را با مشکل مواجه می سازد.
توجه داشته باشید که مراقبت به موقع و درمان های مناسب از جمله استفاده از قطره های مرطوبکننده و پیگیری های پزشکی، شدت عوارض را کمتر می کند.
آیا خشکی چشم درمان قطعی دارد؟
متاسفانه، خشکی چشم به طور کامل درمان قطعی ندارد، اما با روش های مختلف می توان علائم آن را کاهش داد.
بستن مجرای اشک
این روش تا حد زیادی علائم خشکی چشم را در افرادی که دچار پیرچشمی هستند، کاهش می دهد. با بستن مجاری اشک، اشک بیشتر در چشم باقی می ماند و از خشک شدن سریع آن جلوگیری می شود.
استفاده از لنزهای تماسی ویژه
این لنزها، سطح چشم را پوشش داده و رطوبت را به دام می اندازند و برای افرادی که خشکی چشم شدید دارند، بهترین نتایج را ممکن می سازند.
رفع انسداد غدد چربی
غدد چربی پلک ها نقش مهمی در حفظ رطوبت چشم دارند. استفاده از کمپرس های گرم یا دستگاه های خاص برای باز کردن این غدد در بهبود خشکی چشم موثر خواهد بود.
نوردرمانی و ماساژ پلک ها
برای تسکین خشکی شدید چشم موثر بوده و با ترکیب نوردرمانی پالس شدید و ماساژ پلک ها، میزان ترشح اشک و رطوبت در چشم بهتر می شود.
آیا خشکی چشم خطرناک است؟
خشکی چشم در صورت عدم رسیدگی و درمان به موقع، زخم های کراتوپاتی یا عفونت های چشمی ایجاد می کند و آسیب های دائمی چشم و مشکلات بینایی را به همراه خواهد داشت.
این مشکل غالبا در انجام فعالیت های روزمره از جمله رانندگی، ایجاد دغدغه می کند. خبر خوب ابن این است که در بیشتر اوقات، خشکی چشم به درمان های ساده ای مانند استفاده از قطره های مرطوبکننده یا تغییر عادات روزانه پاسخ می دهد.
آیا خشکی چشم باعث ضعیف شدن چشم می شود؟
در عارضه خشکی چشم، مسئله ای که رخ می دهد این است که چشم قادر به تولید اشک طبیعی کافی برای روان سازی سطح چشم نیست. این وضعیت موجب می گردد که قرنیه بیشتر در معرض آسیب قرار بگیرد. زمانی که خشکی چشم درمان نشود، آسیب به قرنیه به مشکلاتی مانند زخم های قرنیه منتهی خواهد شد.
تحقیقات نشان می دهند که پروتئین های خاصی که توسط سلول های بنیادی قرنیه تولید می شوند برای بازسازی قرنیه مفید هستند. این پروتئین ها به بهبود آسیب های ناشی از خشکی چشم کمک کرده و چه بسا در آینده به عنوان روش های درمانی برای جلوگیری از آسیب های قرنیه در بیماران مبتلا به خشکی چشم مورد استفاده قرار بگیرند.
خشکی چشم کمبود کدام ویتامین است؟
خشکی با کمبود چندین ویتامین و مواد مغذی در ارتباط است. از جمله:
ویتامین A
کمبود ویتامین A یکی از دلایل اصلی خشکی چشم در نظر گرفته می شود. این ویتامین نقش مهمی در سلامت غشاء مخاطی چشم ها دارد. افرادی که مشکلات گوارشی دارند یا قادر به جذب مواد مغذی از غذاها نیستند، بیشتر در معرض کمبود ویتامین A قرار می گیرند. اما باید توجه داشت که مصرف بیش از حد ویتامین A نیز ممکن است به تاری دید و تشدید علائم خشکی چشم منجر شود.
ویتامین D
با توجه به اینکه ویتامین D نیز نقش محافظتی در کاهش علائم خشکی چشم دارد، مصرف مکمل های ویتامین D برای کاهش خستگی، قرمزی، تاری دید و حساسیت به نور در افراد مبتلا، مفید خواهد بود.
اسیدهای چرب امگا-۳
مصرف اسیدهای چرب امگا-۳ در کاهش سوزش و خشکی چشم بسیار تاثیرگذار است. این اسیدهای چرب در ماهی های چرب مانند سالمون و ساردین یافت می شوند و به طور قابل توجهی التهاب را کاهش داده و در بهبود عملکرد غدد اشکی تاثیر گذار هستند.
آیا گریه زیاد باعث خشکی چشم می شود؟
شاید غیر عادی به نظر برسد اما گریه کردن برای سلامت چشم ها مفید است. به این علت که اشک های تولید شده در حین گریه به روان سازی چشم ها و تسکین دردهای چشمی کمک می کنند.
همچنین گریه ممکن است احساسات منفی را تخلیه کرده و آرامش ذهنی ایجاد کند. با این حال، اگر زیاد گریه کنید، تأثیرات منفی بر سلامت چشم ها از جمله بروز خشکی چشم خواهد داشت. این اتفاق به خاطر تغییر در میزان ترشح اشک ها و کیفیت آنها است.
خشکی چشم و تاری دید
خشکی چشم با تاری دید همراه است. وقتی اشک کافی تولید نمی شود یا اشک تولید شده کیفیت لازم را ندارد، سطح چشم خشک شده و سبب تحریک و آسیب به قرنیه می شود. در نتیجه، فرد دچار عارضه تاری دید، احساس سوزش، خارش و حساسیت به نور خواهد شد. علت های ارتباط خشکی چشم و تاری دید شامل موارد زیر هستند:
- زمانی که چشم ها بهطور کافی مرطوب نباشند، سطح قرنیه نمی تواند به درستی نور را شکست دهد و تاری دید موقت یا دائم اتفاق می افتد.
- خشکی چشم در ایجاد التهاب و آسیب به بافت قرنیه تاثیر شدید دارد که در نتیجه موجب کاهش کیفیت دید و تاری آن خواهد شد.
مهم: بهتر است هرچه سریع تر به چشمپزشک مراجعه کنید تا علت اصلی خشکی چشم و تاری دید تشخیص داده شود.
درمان خشکی چشم
درمان خشکی چشم به علت ایجاد علائم بستگی دارد و روش های متعددی مورد توجه قرار می گیرند.
قطره های چشمی (اشک مصنوعی)
برای خشکی خفیف چشم، قطره های چشمی اشک مصنوعی به عنوان درمان اولیه در نظر گرفته می شوند. این قطره ها را می توان بدون نسخه پزشک تهیه کرد و علائم خشکی را درمان کرد. علاوه بر این، ژل ها و پمادهای مرطوبکننده نیز موثر هستند.
داروهای تجویزی
در موارد جدی تر، پزشک ممکن است داروهایی مانند سیکلوسپورین تجویز کند. این داروها برای افزایش تولید اشک مفید عمل می کنند.
بستن مجرای اشکی
اگر اشک ها به سرعت از چشم روان نشوند، پزشک توصیه می کند که مجرای اشک با استفاده از پلاک های مخصوص بسته شود.
عمل جراحی
در شرایطی که پلک ها بیش از حد شل باشند و باعث خروج سریع اشک ها شوند، جراحی برای اصلاح این وضعیت پیشنهاد می گردد.
تغییرات سبک زندگی
برخی تغییرات در محیط زندگی یا عادات روزانه برای کاهش علائم خشکی چشم مفید عمل می کنند. به عنوان مثال، اجتناب از دود، عدم قرار گرفتن در مسیر مستقیم باد تهویه مطبوع، محدود کردن زمان کار با صفحه نمایش، استفاده از عینک آفتابی در بیرون، نوشیدن مقدار زیادی آب و خواب کافی مفید هستند.
درمان خانگی خشکی چشم
برای درمان خشکی چشم در خانه، روش های متنوعی را به کار می برند که انصافا بی تاثیر هم نیستند و در تسکین علائم موثر واقع می شوند.
یک پارچه پاک و مرطوب را در آب گرم شستشو دهید و آن را به مدت 10 دقیقه روی پلک های بسته بگذارید.
استفاده از روغن کرچک ارگانیک به عنوان قطره چشمی، دو بار در روز برای حفظ رطوبت چشم ها و کاهش قرمزی آن مفید است.
پنبه ای را در روغن نارگیل خیس کنید و 15 دقیقه روی پلک های بسته قرار بدهید. این روش در کاهش خشکی چشم فوق العاده تاثیرگذار است.
چشمک زدن مداوم و انجام تمریناتی مانند بستن کامل چشم ها و فشردن پلک ها برای مدت زمان کوتاه، به شستشوی سطح چشم با اشک تازه کمک میکند.
استفاده از روغن زیتون یا روغن نارگیل برای ماساژ پلک ها، به نوبه خود در کاهش خشکی و راحتی چشم ها موثر است.
ژل آلوئه ورا را به آرامی روی پلک ها بمالید و پس از 10 دقیقه با آب تمیز شستشو دهید.
چند قطره گلاب را روی پنبه بمالید و روی پلک های بسته بکشید.
استفاده از مرطوب کننده هوا یا بخور طبیعی در حفظ رطوبت چشمها بلاخص در ماه های سرد سال بسیار مفید است.
آغشته کردن پنبه به عرق رازیانه و قرار دادن آن بر روی چشم ها نیز عالی جواب می دهد.
بهترین قطره برای خشکی چشم
بهترین قطره های اشک مصنوعی برای درمان خشکی چشم و ویژگی های هر کدام را به تفکیک در اینجا توضیح می دهیم:
قطره اشک مصنوعی اویزور
قطره اشک مصنوعی اویزور برای تسکین خشکی چشم، خستگی و حساسیت چشم استفاده می شود. این قطره حاوی سدیم هیلورانت است که در واقع به شکل ماده ای طبیعی در چشم عمل نموده و یک پوشش محافظ یکنواخت روی سطح چشم ایجاد میکند. این محصول رطوبت بالایی برای چشم فراهم ساخته و راحتی بیشتری برای دید به همراه دارد.
استفاده از این قطره برای کسانی که از لنز استفاده میکنند نیز مناسب است. به علاوه، این قطره محدودیت مصرف ندارد و می توان از آن روزانه چند بار استفاده کرد. پس از باز شدن پلمپ، تا دو ماه قابل استفاده است.
قطره اشک مصنوعی لکری فرش کلینینگ اویزور
این قطره علاوه بر رطوبت دهی، خاصیت پاک کنندگی لنز را هنگام قرار گرفتن آن بر روی چشم دارد. برای استفاده، نیازی به خارج کردن لنز از چشم نیست؛ تنها کافی است یک یا دو قطره را روی چشم ریخته و پلک بزنید. استفاده از آن برای کسانی که مدت طولانی از لنز استفاده میکنند توصیه می شود و تا 4 بار در روز از قابل مصرف است.
قطره اشک مصنوعی رنیو (Renu MultiPlus)
توسط کمپانی بوش اند لومب تولید شده و مناسب کسانی است که از لنزهای تماسی نرم استفاده میکنند. این محصول موجب تسکین خشکی چشم و تحریک آن می شود و رطوبت کافی برای لنزهای تماسی فراهم می سازد. مصرف این قطره در محیط های خشک یا بادخیز یا در شرایطی که چشم دچار تحریک و خشکی می شود، مفید است.
قطره اشک مصنوعی آرتلاک Artelac Lipids
قطره آرتلاک لیپیدها برای درمان خشکی چشم و محافظت از سطح چشم کاربرد دارد. این قطره فاقد مواد نگهدارنده است و استفاده از آن برای اشخاصی که حساسیت دارند، توصیه می شود. چربی های موجود در این قطره از لایه های مختلف اشک چشم حمایت کرده و برای تسکین علائم خشکی چشم موثر است.
به طور معمول، 3 تا 5 بار در روز قابل استفاده است و بعد از استفاده هر قطره، باید آن را دور انداخت.
قطره اشک مصنوعی سینالون ادونسد (Sinalon Advanced)
این قطره استریل حاوی سدیم هیالورونات و فاقد مواد نگهدارنده می باشد. سینالون ادونسد برای رفع خشکی چشم، احساس سوزش و خستگی چشم مفید است. کسانی که در محیط های خشک یا در معرض هوای گرم و دود سیگار قرار دارند، از نتایج استفاده از آن شگفت زده می شوند.
قطره اشک مصنوعی سینا دارو تیرلوز (Sina Darou Tearlose)
با ترکیب هیدروکسی پروپیل متیل سلولز و دکستران 70 برای تثبیت و ضخیم کردن فیلم اشک چشم عمل میکند. این محصول برای تسکین موقت خشکی چشم، جلوگیری از سوزش و تحریک و محافظت در برابر عوامل محیطی مانند باد یا آفتاب مناسب است. این قطره همچنین بهعنوان محافظ در برابر تحریک بیشتر عمل میکند و میتوان تا 3 یا 4 بار در روز از آن استفاده کرد.
سخن پایانی
خشکی چشم از آن دسته مشکلات شایع و آزاردهنده ای است که حتی کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار می دهد. این وضعیت به دلایل مختلفی مانند استفاده طولانی مدت از کامپیوتر، قرار گرفتن در محیط های خشک یا آلوده، استفاده از لنزهای تماسی یا مشکلات سلامتی خاص ایجاد می شود.
اگر خشکی چشم به موقع درمان نگردد، منجر به عوارض جدی تری مانند آسیب به قرنیه یا کاهش بینایی می شود. بنابراین، توجه به علائم و استفاده از قطره های اشک مصنوعی مناسب، علاوه بر تسکین فوری، برای جلوگیری از مشکلات طولانی مدت موثر خواهد بود. البته باید تاکید کنیم که هیچگاه نباید از قطره های چشمی به طور خودسرانه و بدون مشورت با پزشک استفاده کرد.
استفاده نادرست یا مداوم از برخی محصولات حتی موجب تشدید مشکلات یا ایجاد حساسیت های جدیدخواهد شد. اگر خشکی چشم شما ادامه پیدا کرد یا علائم آن بدتر شد، فوراً به یک چشم پزشک مراجعه کنید. همیشه به سلامت چشمان خود توجه نمایید و از مصرف طولانی مدت داروهای چشمی بدون دستور پزشک اجتناب کنید.